Mantelzorg raakt meerdere levensgebieden tegelijk. Daarom krijgen professionals in uiteenlopende domeinen te maken met mantelzorgers en bijbehorende wet- en regelgeving. Niet alleen binnen zorg en ondersteuning, maar ook op het gebied van werk, inkomen, belastingen, onderwijs en bestaanszekerheid.
Ben jij een zorgprofessional en ondersteun jij een mantelzorger? Via deze pagina vind je snel de juiste route richting de juiste ondersteuning, vergoeding, wet- en regelgeving.
Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)
Het aanbieden van ondersteuning, participatie en gedeeltelijke respijtzorg is een taak van gemeenten.Bijvoorbeeld:
Iedere gemeente bepaalt haar eigen aanbod waardoor er lokaal grote verschillen zijn, zowel in aanbod als in toekenning. Bekijk de website van jouw gemeente voor meer informatie.
Meer informatie via de website Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en MantelzorgNL
Jeugdwet
Ondersteuning, begeleiding en behandeling voor jeugd tot achttien jaar.
Bijvoorbeeld:
Meer informatie via de website van de Rijksoverheid: of het Nederlands Jeugdinstituut
Zorgverzekeringswet (ZVW)
Deze wet financiert wijkverpleging, medische zorg en bepaalde vormen van respijtzorg.
Bijvoorbeeld:
Meer informatie via de Nederlandse Zorg Autoriteit (NZA) en Zorginstituut Nederland (ZIN)
Wet Langdurige Zorg (WLZ)
In te zetten wanneer 24-uurszorg of permanent toezicht nodig is.
Bijvoorbeeld:
Toegang en indicatiestelling verloopt via het Centraal Indicatiestelling Zorg (CIZ).
Persoonsgebonden Budget (PGB)
Mantelzorgers en hun naasten kunnen in sommige situaties kiezen voor een PGB vanuit de Zorgverzekeringswet, WMO of de WLZ.
Belangrijk:
Meer informatie via de website van de SVB en het Zorginstituut Nederland
Mantelzorg kan een grote invloed hebben op de combinatie van werk, inkomen en belastbaarheid. Werkende mantelzorgers krijgen te maken met verlofregelingen en mogelijkheden voor flexibel werken vanuit het arbeidsrecht en cao’s.
Op grond van de Arbowet hebben werkgevers een zorgplicht om overbelasting bij werknemers, waaronder mantelzorgers, te voorkomen. Mantelzorg bespreekbaar maken is onderdeel van beleid rondom duurzame inzetbaarheid en preventie.
Voor mantelzorgers met een uitkering kan mantelzorg gevolgen hebben voor beschikbaarheid voor werk en re‑integratieverplichtingen. Binnen de Participatiewet is maatwerk mogelijk, waarbij gemeenten rekening kunnen houden met zorgtaken. Ook bij het UWV (WW, Ziektewet en WIA) kan mantelzorg een rol spelen bij verzuim, belastbaarheid en inzetbaarheid.
Mantelzorg komt ook terug in het fiscale domein. Onder voorwaarden kunnen zorgkosten aftrekbaar zijn en kan mantelzorg indirect invloed hebben op het recht op toeslagen, zoals huur‑ en zorgtoeslag. Samenwoning of inkomensveranderingen door mantelzorgvragen hierbij extra aandacht.
Wonen
Voor mantelzorgsituaties bestaan mogelijkheden voor aangepast wonen of het realiseren van een mantelzorgwoning. Gemeenten hanteren hierbij landelijke kaders en lokaal beleid, vaak zonder vergunningplicht als aan voorwaarden wordt voldaan. Samenwonen in het kader van mantelzorg kan wel gevolgen hebben voor uitkeringen en toeslagen.
Ook jonge mantelzorgers krijgen te maken met wet‑ en regelgeving. Mantelzorg kan leiden tot overbelasting en effect hebben op schoolverzuim en prestaties binnen de Leerplichtwet. De Jeugdwet biedt ruimte voor ondersteuning en vroegsignalering binnen gezinnen waar mantelzorg een rol speelt.
Naast landelijke wetgeving bieden gemeenten ook lokale regelingen om mantelzorgers te ondersteunen. Denk aan mantelzorgwaardering, scholing en begeleiding, een passend aanbod van respijtzorg en samenwerking met onder meer huisartsen, wijkteams en zorgaanbieders. Deze lokale ondersteuning maakt het verschil in het dagelijks leven van mantelzorgers.
Kenniscentrum Mantelzorg biedt overzicht en informatie over deze lokale mogelijkheden en denkt mee over hoe regelingen en samenwerkingen effectief kunnen worden ingezet.
Realisatie: Webdesign Alblasserwaard