in een

Regelzaken

Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO)

Het aanbieden van ondersteuning, participatie en gedeeltelijke respijtzorg is een taak van gemeenten.Bijvoorbeeld: 

  • respijtzorg zoals logeren, dagopvang of overname van zorg;
  • hulp bij het huishouden;
  • begeleiding: individueel of groepsgewijs;
  • mantelzorgondersteuning zoals coaching, cursussen en de mantelzorgwaardering;
  • woningaanpassing. 

Iedere gemeente bepaalt haar eigen aanbod waardoor er lokaal grote verschillen zijn, zowel in aanbod als in toekenning. Bekijk de website van jouw gemeente voor meer informatie. 

Meer informatie via de website Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en MantelzorgNL 

Jeugdwet

Ondersteuning, begeleiding en behandeling voor jeugd tot achttien jaar. 

Bijvoorbeeld:

  • jeugdhulp zoals begeleiding en behandeling. Ambulant of intramuraal;
  • logeeropvang of respijtzorg;
  • afstemming tussen school, ouders, gemeente en zorgorganisaties. 

Meer informatie via de website van de Rijksoverheid of het Nederlands Jeugdinstituut.

Zorgverzekeringswet (ZVW)

Deze wet financiert wijkverpleging, medische zorg en bepaalde vormen van respijtzorg.

Bijvoorbeeld:

  • wijkverpleging: indicatiestelling door wijkverpleegkundige. Geen eigen bijdrage; 
  • respijtzorg: ter vervanging van verpleging of verzorging;
  • hulpmiddelen: beperkte vergoeding.

Meer informatie via de Nederlandse Zorg Autoriteit (NZA) en Zorginstituut Nederland (ZIN).

Wet Langdurige Zorg (WLZ)

In te zetten wanneer 24-uurszorg of permanent toezicht nodig is. 

Bijvoorbeeld:

  • logeeropvang;
  • ondersteuning voor mantelzorgers, waaronder respijtzorg
  • Modulair Pakket Thuis (MPT), Volledig Pakket Thuis (VPT) en Persoonsgebonden Budget (PGB). 

Toegang en indicatiestelling verloopt via het Centraal Indicatiestelling Zorg (CIZ). 

Persoonsgebonden Budget (PGB)
Mantelzorgers en hun naasten kunnen in sommige situaties kiezen voor een PGB vanuit de Zorgverzekeringswet, WMO of de WLZ. 

Belangrijk:

  • voorwaarden verschillen sterk per wet;
  • PGB is bedoeld voor aanvullende of overbruggingszorg, niet voor structurele mantelzorg;
  • aanvraag, administratie en verantwoording via de Sociale Verzekeringsbank (SVB). 

Meer informatie via de website van de SVB en het Zorginstituut Nederland.

Werk en inkomen
Mantelzorg kan een grote invloed hebben op de combinatie van werk, inkomen en belastbaarheid. Werkende mantelzorgers krijgen te maken met verlofregelingen en mogelijkheden voor flexibel werken vanuit het arbeidsrecht en cao’s. 

Op grond van de Arbowet hebben werkgevers een zorgplicht om overbelasting bij werknemers, waaronder mantelzorgers, te voorkomen. Mantelzorg bespreekbaar maken is onderdeel van beleid rondom duurzame inzetbaarheid en preventie.

Uitkeringen en bestaanszekerheid
Voor mantelzorgers met een uitkering kan mantelzorg gevolgen hebben voor beschikbaarheid voor werk en re‑integratieverplichtingen. Binnen de Participatiewet is maatwerk mogelijk, waarbij gemeenten rekening kunnen houden met zorgtaken. Ook bij het UWV (WW, Ziektewet en WIA) kan mantelzorg een rol spelen bij verzuim, belastbaarheid en inzetbaarheid.

Belastingen en toeslagen
Mantelzorg komt ook terug in het fiscale domein. Onder voorwaarden kunnen zorgkosten aftrekbaar zijn en kan mantelzorg indirect invloed hebben op het recht op toeslagen, zoals huur‑ en zorgtoeslag. Samenwoning of inkomensveranderingen door mantelzorgvragen hierbij extra aandacht.

Wonen
Voor mantelzorgsituaties bestaan mogelijkheden voor aangepast wonen of het realiseren van een mantelzorgwoning. Gemeenten hanteren hierbij landelijke kaders en lokaal beleid, vaak zonder vergunningplicht als aan voorwaarden wordt voldaan. Samenwonen in het kader van mantelzorg kan wel gevolgen hebben voor uitkeringen en toeslagen.

Onderwijs en jeugd
Ook jonge mantelzorgers krijgen te maken met wet‑ en regelgeving. Mantelzorg kan leiden tot overbelasting en effect hebben op schoolverzuim en prestaties binnen de Leerplichtwet. De Jeugdwet biedt ruimte voor ondersteuning en vroegsignalering binnen gezinnen waar mantelzorg een rol speelt.